Relacja ze spotkania z dr Joanną Harmuszkiewicz w Augustowie
Są wspomnienia, które wracają do nas jak zapach domowego obiadu czy trzask ognia w piecu.
Dla wielu mieszkańców Augustowa takim wspomnieniem pozostaje „Zwierzyniec” – kultowy program przyrodniczy emitowany w Telewizji Polskiej przez dwie dekady, w latach 1968-1988, co poniedziałek między 16:30 a 17:30.
Był to czas, gdy całe rodziny siadały wspólnie przed telewizorem, by słuchać ciepłego, spokojnego głosu Michała Sumińskiego, myśliwego i miłośnika zwierząt, który potrafił opowiadać o naturze z niezwykłą pasją.
Dla wielu z nas „Zwierzyńcem” zaczęła się życiowa sympatia do przyrody.
Dziś świat wygląda inaczej – ekrany mamy w kieszeniach, a informacje atakują nas z każdej strony – ale potrzeba obcowania z naturą, zrozumienia jej i uczenia się o niej… pozostała taka sama.
Właśnie dlatego spotkanie z dr Joanną Harmuszkiewicz pt. „Dzikie zwierzęta w mieście”, które odbyło się 24 listopada 2025 r. w Augustowie, miało tę samą atmosferę ciekawości i uważności, którą pamiętamy z dawnych lat.
To było drugie takie spotkanie organizowane przez augustowskie nadleśnictwo – pierwsze poświęcono wilkom – i już dziś można powiedzieć, że mieszkańcy są spragnieni wiedzy o świecie, który zaczyna się tuż za progiem naszych domów.
Dlaczego zwierzęta wchodzą do miast?
Dr Harmuszkiewicz w jasny i przystępny sposób wyjaśniła zjawiska synantropizacji i synurbizacji, czyli stopniowego przystosowywania się dzikich zwierząt do życia przy człowieku.
W Augustowie coraz częściej spotykamy:
🦊 lisy
🦔 jeże
🦫 bobry
🦌 sarny
🐗 dziki
🐿️ kuny i wiewiórki
🦝 gatunki inwazyjne: szopy pracze, jenoty, norki amerykańskie
Zwierzęta kierują się przede wszystkim instynktem przetrwania.
W miastach znajdują:
✔ łatwo dostępne jedzenie
✔ ciepłe kryjówki
✔ bezpieczeństwo przed drapieżnikami
✔ spokój w godzinach nocnych
Niestety bardzo często nielegalne wysypiska i przepełnione kosze są główną przyczyną ich wizyt.
Gawrony – mądrzy lokatorzy Augustowa
Na spotkaniu dużo uwagi poświęcono gawronom – ptakom sprytnym, inteligentnym i doskonale znającym możliwości naszego miasta.
Po zatrudnieniu sokolnika w parku miejskim, ptaki przeniosły się… na cmentarz.
Dlaczego?
Bo tam znalazły:
✔ wysokie drzewa
✔ spokój
✔ zero drapieżników
✔ pełne kosze, które — jak padło żartobliwe stwierdzenie – są dla nich „supermarketami czynnymi całą dobę”.
To doskonały przykład tego, jak bardzo zwierzęta potrafią się adaptować – i jak wielkie znaczenie ma porządek w przestrzeni miejskiej.
Co zrobić, gdy spotkamy chore, agresywne lub ranne zwierzę?
(Instrukcja Gminy Miasto Augustów)
Jeśli znajdziemy na terenie miasta zwierzę, które potrzebuje pomocy, powinniśmy niezwłocznie zawiadomić odpowiednie służby. Zgłoszenia można dokonać telefonicznie lub mailowo.
Zgłaszamy:
- Znalezienie bezdomnego psa, kota lub innego zwierzęcia domowego.
- Znalezienie rannego zwierzęcia, domowego lub dzikiego.
- Pojawienie się dzikiego zwierzęcia na terenie miasta (np. sarna, dzik, lis).
- Znalezienie martwego zwierzęcia na terenie miasta.
Gdzie zgłaszać?
W dni robocze (pon.–pt., 7:30–15:30):
Urząd Miejski w Augustowie
Wydział Gospodarki Komunalnej, Rolnictwa i Ochrony Środowiska
📞 87 643 86 24
📧 gospodarka.komunalna@urzad.augustow.pl
Po godzinach i w weekendy:
Komenda Powiatowa Policji w Augustowie
📞 47 715 62 00
📞 112
Kiedy NIE zgłaszać zwierzęcia?
Bo nie każde „spotkanie” wymaga interwencji
To wyjątkowo ważne, aby nie zgłaszać sytuacji, w których zwierzę zachowuje się zupełnie naturalnie — nadgorliwość może wyrządzić mu krzywdę.
Nie zgłaszamy, gdy:
✔ lis spokojnie przechodzi ulicą
✔ sarna skubie trawę
✔ jeż aktywny nocą spaceruje poboczem
✔ młody ptak (podlot) siedzi na ziemi i woła rodziców
✔ ptak odpoczywa, a nie jest ranny
✔ zwierzę wygląda „dziko”, ale nie wykazuje objawów choroby
➡ W takich sytuacjach nie podchodzimy, nie dokarmiamy, nie zabieramy.
Najbliższe ośrodki rehabilitacji dzikich zwierząt
(Podlaskie i Warmińsko-Mazurskie)
Nadleśnictwo Krynki – ptaki i ssaki
📞 85 72-29-640
Wigierski Park Narodowy – ptaki i ssaki
📞 87 56-32-540
Biebrzański Park Narodowy – ptaki i ssaki
📞 85 738 06 20, 85 738 30 00
Białowieski Park Narodowy – żubr, jeleń, łoś, sarna, dzik, wilk, ryś
📞 85 682 97 00, 85 681 20 33
Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi – ptaki
📞 86 219 21 75
Ośrodek Rehabilitacji Zwierząt Chronionych w Jerzwałdzie – ptaki i ssaki
📍 Jerzwałd 62
📞 512 468 145, 502 453 883
Edukacja – klucz do współistnienia
Choć Augustów radzi sobie coraz lepiej, wciąż brakuje nam jednego —
👉 lokalnego ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt,
który znacząco skróciłby czas niesienia pomocy.
Drugą potrzebą jest systematyczna edukacja mieszkańców.
Bo to dorośli uczą dzieci, jak żyć w szacunku do natury.
Na zakończenie – w duchu „Zwierzyńca”
Skoro pierwsza prelekcja dotyczyła wilków, a druga – dzikich zwierząt w mieście –
trudno nie mieć nadziei, że to dopiero początek cyklu spotkań, które staną się stałym elementem naszego wspólnego poznawania świata natury.
Michał Sumiński mówił kiedyś:
„Przyroda nie jest tłem naszego życia – my jesteśmy tylko jej gośćmi.”
I to zdanie dziś wybrzmiewa mocniej niż kiedykolwiek.
Tekst: Dariusz Kukliński
